Bảng khảo sát Hạnh phúc

Việt Nam là quốc gia đứng thứ 93 trong bảng đánh giá hạnh phúc trên toàn thế giới. Và tệ hơn là, mức độ hài lòng về cuộc sống trung bình của người Việt chỉ tăng một chút sau khi tụt giảm thảm hại những năm gần đây.

Số liệu cho thấy, Việt Nam đứng thứ 102 trên thang thay đổi về hạnh phúc, giảm 0.258 điểm từ cụm kỳ 2008 -2010. Nói đơn giản hơn là không có nhiều chuyển biến tích cực so với những quốc gia khác. (1)


Nhưng đó là cả nước cộng lại. Còn người trẻ ở Việt Nam thì sao? Như chúng ta đã biết, người trẻ Việt Nam, tuổi từ 15 đến 25, chiếm hơn 17% tổng dân số. (2)

Đó là lý do vì sao Bright quyết định thực hiện một khảo sát về Mức độ Hạnh phúc của người trẻ ở Việt Nam. Nghiên cứu này có thể cho chúng ta thấy bí mật để hạnh phúc của những người có chỉ số hạnh phúc cao là gì? Nguyên nhân vì sao một số người không hài lòng với cuộc sống của họ.

Chúng tôi thực hiện khảo sát trên 180 người trẻ trên khắp mọi miền đất nước, hoàn thành 20 bài phỏng vấn trực tiếp, cũng như tìm hiểu nhiều tài liệu về vấn đề này. Dựa trên kết quả khảo sát, chúng tôi tìm ra được 5 vấn đề mà người trẻ quan tâm nhất.

Ở chuỗi bài viết sắp tới, chúng tôi sẽ phân tích nguyên nhân cũng như đưa ra một số giải pháp cho những vấn đề này để giúp mọi người có một cuộc sống dễ dàng hơn, từ đó hạnh phúc hơn.

Photo: @giangchika

Chúng ta muốn kết nối với mọi người.

Từ thời xa xưa, trong bộ tộc, con người đã có khả năng hợp tác với nhau vì mục đích chung. Chính khả năng giao tiếp, học hỏi là một trong những yếu tố quan trọng giúp con người tách biệt hẳn với các loài động vật khác.

Trí thông minh cá nhân của chúng ta rất nhỏ so với những gì chúng ta học được từ văn hóa.

Joseph Henrich, The Secret of Our Success

Việt Nam, giống như phần lớn những quốc gia ở Châu Á, coi trọng văn hóa làng xã, gia đình hơn là chủ nghĩa cá nhân. Người Việt có nhu cầu được chấp nhận và yêu thương bởi người khác. Chúng ta gắn sự thành công với việc tham gia vào một tổ chức hướng tới điều gì đó lớn lao hơn chính mình.

Việt Nam theo chủ nghĩa tập thể (collectivism). Người Việt thích là một phần của tập thể lớn trong một thời gian dài. Bên cạnh đó, chúng ta có gia đình trải dài qua nhiều thế hệ, những mối quan hệ lâu dài. Sự chung thủy được đề cao trong nền văn hóa chung. Xã hội hình thành những mối quan hệ bền vững, nơi mà chúng ta quan tâm lẫn nhau.

Những mối quan hệ lành mạnh có liên kết với mức độ hạnh phúc. Trong khảo sát về Hạnh phúc, 49.5% người độc thân đánh giá mức độ hạnh phúc của họ là 4/5. Tỉ lệ này ở người đang trong mối quan hệ là 61.4%. Chúng tôi nhận thấy tỉ lệ này ở người đã kết hôn cao nhất, tới 75%.

Nhưng chúng ta mất kết nối với chính mình

Biết mình là ai, có tiếng nói cũng như cái tôi cá nhân là điều cốt lõi trong việc định vị bản thân trong thế giới phát triển quá nhanh chóng ngày nay.

Sự giáo dục ở Việt Nam còn bị ảnh hưởng rất nhiều bởi Nho giáo: “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy.” từ hàng nghìn năm nay. Đất nước đang trên đà phát triển nhanh chóng, nhưng tư duy gốc vẫn giữ nguyên.

Trong xã hội theo chủ nghĩa tập thể, sự chống đối đồng nghĩa với mất mặt và xấu hổ. (3)

Trẻ em được dạy phải ngoan ngoãn và nghe lời. Trẻ em đi học phải nghe lời thầy cô giáo, phải ngồi ngay ngắn chờ hết giờ. Chúng ta vô tình cắt mất tư duy phản biện của đứa trẻ, ngay khi chúng mới bắt đầu ý thức được về tư duy.

Điều này làm đứa trẻ cảm thấy chúng nhỏ bé và vô dụng. Trong nghiên cứu mới của UNICEF về trẻ em ở Việt Nam, một em bé đã nói: “Mọi người xung quanh không lắng nghe ý kiến của con. Con cảm thấy bực bội. Con tự hỏi không ai nghe con cả vậy cuộc sống của con có ý nghĩa không?”

Photo: @giangchika

Mỗi cá nhân là đặc biệt và khác biệt. Nhưng trường học vẫn dạy hàng triệu đứa trẻ khác nhau ấy bằng một phương pháp. Hệ quả là, xã hội có những học sinh đứng ngấp nghe ngưỡng cửa đại học không biết mình muốn gì, cần gì.

Và quan trọng hơn cả, phần lớn chúng ta mất khả năng nói tiếng nói của mình. Ta đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Ta luôn muốn làm hài lòng người khác để mình cũng được chấp nhận và yêu thương.

Tuy nhiên, hòa hợp với mọi người không hề là chuyện dễ dàng. Khi ta không hiểu mình, ta cũng không thể nào thấu hiểu người khác. Khi không chắc chắn về bản thân, mọi nỗ lực hi sinh vì người khác đều không bền vững.

Những mối quan hệ có ảnh hưởng lớn đến mức độ hạnh phúc

Một trong những vấn đề lớn người trẻ quan tâm chính là làm thế nào để có mối quan hệ lành mạnh. Có những mối quan hệ chính yếu ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ hạnh phúc và hài lòng với cuộc sống: Quan hệ với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và người yêu/ chồng/ vợ.

Photo: @tynkerry

Ngược lại, điều này cũng đúng khi đối diện với những vấn đề liên quan đến mối quan hệ, những người có đôi có cặp thường đánh giá cuộc sống của họ thấp hơn người độc thân.

Cũng theo khảo sát, yếu tố ảnh hưởng đến mức độ hạnh phúc của mỗi cá nhân trong mối quan hệ là tính cách của người yêu.

Ngoài ra, những yếu tố quan trọng khác là sở thích và quan điểm sống. Trong khi đó, yếu tố ít ảnh hưởng nhất là tình hình tài chính, ít hơn 10% số người được hỏi chọn điều này.

Đầu tiên, hãy bắt đầu làm bạn với chính mình.

Thật kỳ lạ khi nói để kết nối với mọi người, chúng ta phải kết nối với bản thân mình trước. Nhưng ta chỉ có thể yêu thương người khác khi bên trong ta có tình yêu thương. Phần lớn vấn đề trong các mối quan hệ, bắt nguồn từ việc mỗi cá nhân thiếu đi sự độc lập, tự tin và tình yêu thương với chính mình.

“Hạnh phúc không đến khi “bạn tìm được nửa kia” nôm na theo cách người ta thường nói. Mà hạnh phúc đến khi cả 2 đều yêu chính bản thân mình và “yêu đúng cách” với người kia.”

Hãy chăm sóc tốt cho bản thân từ cơ thể, cảm xúc lẫn tâm trí. Khi đã chăm sóc tốt cho mình, bạn sẽ không bị phụ thuộc vào người khác để hạnh phúc. Hơn nữa, bạn sẽ biết chăm sóc cho người khác đúng cách.

Hãy dành thời gian với mình để nhận ra mình là ai. Bạn có điểm mạnh và điểm yếu là gì? Yêu thương bản thân đúng cách không chỉ tập trung vào thế mạnh mà còn chấp nhận những khuyết điểm.

Tự tin được xây dựng từ bên trong. Từ việc bạn chấp nhận những lỗi lầm của mình và tiến về phía trước, đến việc bạn luôn trung thực với chính mình.

Khi đã chắc chắn về bản thân, điều tiếp theo chính là nói tiếng nói của mình. Chính quá trình nói, viết, chia sẻ với người khác về bản thân bạn là cách chúng ta tìm được những người giống mình. Sự kết nối với xã hội bắt đầu được hình thành.

Nếu bạn không nói với người khác về bản thân bạn, họ sẽ không bao giờ biết điều đặc biệt ở bạn và lý do bạn là người phù hợp.

Photo: @tynkerry

Gia đình là chiếc nôi

Trong văn hóa phương Đông nói chung, và Việt Nam nói riêng, gia đình được đặt lên hàng đầu trong tất cả các mối quan hệ. Chính vì vậy, mối quan hệ với gia đình cũng có ảnh hưởng rất lớn đến mức độ hạnh phúc của mỗi cá nhân.

Người Việt Nam có mối quan hệ gắn bó với con cái ở mức điểm 58/100, cao thứ hai tại châu Á. 52/100 là chỉ số mối quan hệ tốt đẹp của người Việt với bố mẹ, với bạn thân là 49/100. (4)

Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc.

Người trẻ sinh ra trong thời đại đất nước thay đổi, phát triển và chuyển giao. Giữa nhưng giá trị truyền thống và hiện đại. Giữa sự du nhập văn hóa phương Tây và việc giữ gìn bản sắc phương Đông.

Trong gia đình Việt ngày này có thể có cả 3 thế hệ: X, Y và Z. Khoảng cách về tư duy và lối sống giữa thế hệ trong gia đình ngày càng lớn hơn.

Rất nhiều người trẻ Việt Nam vẫn tiếp tục sống với gia đình sau 18 tuổi. Việc ở với gia đình đem lại cho chúng ta rất nhiều hỗ trợ. Tuy nhiên, điều đó cũng đi kèm với việc mất tự do khi không tìm được tiếng nói chung.

Người trẻ phần lớn vẫn chịu áp lực từ gia đình: phải có một công việc đem lại sự ổn định về tài chính; khi lớn hơn một chút phải lập gia đình;… Trong khi tất cả những gì thế hệ Z muốn là sự tự do khám phá thế giới, tự do làm điều mình thích và sống theo cách riêng.

Gia đình là mối quan hệ gốc rễ. Chúng ta không thể xây dựng những kết nối bền vững nếu như mối quan hệ với chính gia đình mình đứt gãy.

Dù cho có chuyện gì xảy ra, ở bên dưới tất cả những bất đồng thế hệ, sự mất tự do,.. chính là tình yêu thương vô điều kiện. Chẳng ai thương bạn như gia đình. Và cũng không có nơi nào dễ chịu, tuyệt vời như ở nhà mình cả.

Hãy luôn nhớ điều đó và trân trọng những người thân thuộc xung quanh. Bạn không thể thay đổi gia đình. Bạn chỉ có thể có tự do cá nhân khi bạn khiến gia đình an tâm về mình, bằng chính sự trưởng thành của bạn.

Xây dựng kết nối với người khác

Một bạn Brighter có chỉ số hạnh phúc 4/5 và đang trong mối quan hệ hơn 3 năm chia sẻ:

“Mình cảm thấy là việc có một người luôn thật lòng muốn chăm sóc yêu thương mình nó rất tốt. Mình cũng muốn tốt cho người ta nên mình sẽ luôn cố gắng nhiều hơn, hoàn thiện bản thân hơn.”

Bản năng tự nhiên của con người là cần tình yêu thương và hơi ấm của đồng loại. Chúng ta không thể sống một mình, thành công một mình. Chúng ta luôn cần lời động viên, chia sẻ và ủng hộ từ những người quan trọng, tốt hơn nữa là cộng đồng của mình.

Và chính nhờ tình yêu với người khác, ta trưởng thành và lớn hơn thêm. Có những việc mà nếu một mình là người nhận lãnh trách nhiệm, ta sẽ lờ chúng đi. Nhưng vì người thương, ta sẵn sàng thay đổi.

Tình yêu có thể là tình cảm đôi lứa, tình gia đình, tình bạn, niềm tự hào dân tộc, hoặc tình yêu nhân loại, Trái đất nói chung. Làm gì có ranh giới của tình yêu! Ta cứ yêu thôi, chẳng cần biết đối tượng là gì.

Tình yêu làm cho con người ta yêu đời. Khi yêu, ta nhìn đâu cũng thấy đời thật đẹp, thật đáng sống. Bởi vì yêu sự sống, ta nỗ lực phấn đấu để cống hiến cho đời.

Chính sự cố gắng để trở thành phiên bản tốt hơn của mỗi cá nhân làm cho tình yêu có ý nghĩa. Cả bạn và họ cùng phát triển, dẫn tới kết quả là một mối quan hệ phát triển bền vững theo thời gian.

Mối quan hệ với người khác phải đi đôi với mối quan hệ với chính mình.

Photo: @_sonpham_

Khi hài lòng với bản thân, dù ở trong mối quan hệ hay độc thân vui tính, bạn vẫn có thể hạnh phúc hơn mỗi ngày.

Nguồn:

(1): Gallup World Poll, The World Happiness Report

(2): United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Prospects: The 2015 Revision

(3): Hofstede Insights

(4): Brands Việt Nam

Tien Tran

Author Tien Tran Xin chào! Mình là Tiên Trần - người sáng tạo nội dung tại Bright. Mình cũng là người viết sách Happiness Internship. Liên hệ với mình tại Instagram: @_tientran.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *